ZMIANY SPOŁECZNE: TEORIE CYKLICZNE

Niektórzy teoretycy zmian społecznych na wielką skalę uważali, że mają one charakter cykliczny. Spengler (1926), na przykład, twierdził, że społeczeństwa, podobnie jak ludzie, rodzą się, rozwijają i umierają. Taki cykl jest nieuchronny. Początkowy rozwój jest bardzo szybki i później stopniowo słabnie. Społeczeństwo staje się coraz bardziej materialistyczne, w danym przypadku, zaczyna chylić się ku upadkowi. Toynbee (1946) zaś uważał, że społeczeństwa mogą się uczyć, opierając się na doświadczeniach historii. Upadek społeczeństwa nie jest nieuchronny, ale musi ono podjąć określone działania, aby go powstrzymać. Rozwój cywilizacji stymulują wyzwania ze strony środowiska (warunki geograficzne i klimatyczne) lub działalności ludzkiej (groźba wypowiedzenia wojny przez sąsiednie społeczeństwo). Toynbee sądził, że społeczeństwa najlepiej rozwijają się wówczas, gdy wyzwania te są względnie łagodne albo gdy społeczeństwo podejmuje odpowiednie działania i ustanawia instytucje, które pozwalają stawić im czoło.

Ostatnio pogląd ten zyskał mocne poparcie w pracach Kennedy’ego (1987). Zwraca on uwagę, że wielkie mocarstwa cechuje skłonność do nadmiernego poszerzania granic za pomocą akcji militarnej, co osłabia ich bazę ekonomiczną. Zubożenie struktury ekonomicznej zaś prowadzi do ogólnego upadku społeczeństwa. Kennedy uważa, że współczesnym przykładem takiego społeczeństwa są Stany Zjednoczone.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *