Poszukujesz psychologa sportu lub pracy w Gdynii? Niesiemy pomoc w naszym gabinecie.

Zastosowanie czynników skośnych

Należy tu wspomnieć jeszcze o jednym zagadnieniu, które budzi pewne kontrowersje wśród zwolenników analizy czynnikowej, a mianowicie o rozróżnieniu między ortogonalnym (prostopadłym) a skośnym układem czynników (oraz o związanym z tym pojęciu czynników drugiego rzędu – second-order-factors). W analizie czynnikowej można ustalić z góry, że uzyskane czynniki mają być nie skorelowane ze sobą nawzajem (w interpretacji geometrycznej – prostopadle względem siebie, czyli ortogonalne), lub można pozwolić, by ujawniły się czynniki skorelowane między sobą, czyli ukośne. Niektórzy zwolennicy zastosowania analizy czynnikowej w badaniach nad osobowością, na przykład Guilford (1959), preferują pierwszą z tych procedur ze względu na jej prostotę i efektywność. Inni jednak, z Cattellem włącznie, wysuwali argumenty na rzecz czynników skośnych na tej zasadzie, że rzeczywiste wpływy przyczynowe w dziedzinie osobowości mogą być z powodzeniem skorelowane nieco ze sobą i tylko dzięki zastosowaniu skośnego układu czynników można uzyskać niezafałszowany obraz zależności.

Zastosowanie czynników skośnych ma jeszcze dodatkowe konsekwencje. Jeśli uzyskane czynniki są ze sobą skorelowane, to można zastosować ponownie tę samą metodę analizy czynnikowej do korelacji między czynnikami, otrzymując w ten sposób tak zwany czynnik drugiego rzędu. Na przykład analiza czynnikowa testów zdolności często przynosi takie czynniki pierwszego rzędu, jak „płynność słowna”, „zdolność liczbowa”, „wyobraźnia przestrzenna” itd., które same są zwykle skorelowane między sobą. Następnie można przeprowadzić analizę czynnikową korelacji między tymi czynnikami pierwszego rzędu, uzyskując albo pojedynczy czynnik drugiego rzędu, albo dwa ogólne czynniki „werbalny” i „niewerbalny”, albo coś podobnego.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.