Poszukujesz psychologa sportu lub pracy w Gdynii? Niesiemy pomoc w naszym gabinecie.

Zasady autonomii funkcjonalnej sformułowane przez Allporta

Niektóre z doniosłych badań, które przeprowadził Selye (1952) i jego współpracownicy, również sugerują, że reakcje przystosowawcze mogą się „usamodzielnić” nawet ze szkodą dla organizmu. Podobne badania przeprowadził Anderson (194la, 1941 b, 1941c, 1941 d) nad „eksternalizacją popędu”. W badaniach tych uczono szczury biegać uliczkami z dużą szybkością pod działaniem silnego popędu głodu, nagradzając je pokarmem na końcu uliczki. Po bardzo dużej liczbie wzmacnianych prób u szczurów tych nie obserwowano zwykłego wygaszania wyuczonej reakcji, gdy znajdowały się w tej samej sytuacji w warunkach słabego popędu w stanie sytości. Inaczej mówiąc: chociaż nie były już głodne, nadal biegały uliczką z tą samą dużą szybkością. Tak więc znów mamy tu do czynienia z organizmem wykonującym pewną czynność z oczywistych powodów biologicznych, lecz kiedy powody te zostały usunięte, czynność ta była wciąż wykonywana bez widocznych zakłóceń. Według interpretacji Andersona opisane wyżej zjawisko było spowodowane tym, że pewne aspekty sytuacji bodźcowej zostały uwarunkowane dostarczając wtórnego wzmocnienia: zgodnie z zasadą autonomii funkcjonalnej Allporta należałoby stwierdzić, że zachowanie to było kontynuowane po prostu dlatego, że dzięki tak częstemu powtarzaniu stało się ono samo w sobie celem czy motywem, częścią „stylu życia” szczura.

Wkrótce po pierwszym sformułowaniu przez Allporta (1937) zasady autonomii funkcjonalnej została ona ostro zaatakowana przez Bertocciego (1940), który podniósł kilka istotnych kwestii. Po pierwsze, Bertocci zapytał, czy jest rzeczywiście prawdą, że wszelkiego rodzaju zachowanie, jeśli tylko jest powtarzane wystarczająco często, stanie się autonomiczne? Czy na to uogólnienie nie powinno się nałożyć jakichś warunków czy ograniczeń? Po drugie, jeśli każda forma zachowania jest potencjalnie zdolna stać się trwałym motywem, to co chroni jednostkę przed wytworzeniem się swego rodzaju anarchii psychicznej, w której konfliktowe i przeciwstawne sobie motywy zostałyby wbudowane w organizm, szarpiąc tę jednostkę w przeciwne strony?

Pytania tego rodzaju skłoniły Allporta do wyjaśnienia i rozwinięcia swego stanowiska. Wyróżnił on dwa poziomy autonomii funkcjonalnej, perseweracyjny i propriacyjny. Perseweracyjna autonomia funkcjonalna (perseverative functional autonomy) obejmuje nałogi, mechanizmy kołowe (circular mechanisms), a także powtarzane wielokrotnie zachowania i zrutynizowane czynności. Perseweracyjny charakter tych zachowań wyjaśnia się w takich kategoriach, jak opóźnione wygaszanie, samopodtrzymujące się obwody w układzie nerwowym, wzmacnianie częściowe oraz współistnienie wielorakich czynników determinujących. Propriacyjna autonomia funkcjonalna (propriate functional autonomy) dotyczy nabytych zainteresowań, wartości, zamiarów, uczuć, dominujących motywów, dyspozycji osobistych, obrazu samego siebie oraz stylu życia. Allport przyznaje, że nie jest łatwo wyjaśniać, w jaki sposób wytwarza się autonomia funkcjonalna tego rodzaju.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.