Poszukujesz psychologa sportu lub pracy w Gdynii? Niesiemy pomoc w naszym gabinecie.

Zadanie psychologi rozwojowej według zasady determinizmu

Słuszne akcentowanie przez psychologię marksistowską roli nauczania i wychowania jako czynników najważniejszych w procesie rozwoju i kształtowania osobowości dziecka, a jednocześnie wymienione dyskusje nad prawidłowościami i granicami wpływania na przyspieszenie rozwoju umysłowego, nasuwają pytanie: Czy pedagog może nie liczyć się z innymi czynnikami determinującymi rozwój? Czy może kształtować psychikę dziecka całkiem dowolnie, według subiektywnie przez siebie określonych celów i środków? Na te pytania musimy odpowiedzieć negatywnie. Procesem rozwoju rządzą prawa obiektywne, niezależne od woli ludzi. Do coraz lepszego poznania tych praw zmierzają właśnie badania psychologiczne, dostarczając wychowawcom coraz mocniejszych podstaw do koniecznej w ich pracy dobrej znajomości rozwoju dziecka. Negowanie istnienia praw obiektywnych, wiara w możność dowolnego kierowania procesem rozwoju – to pogląd zwany woluntaryzmem, nie mniej fałszywy niż krytykowany już przez nas fatalizm. Słusznym poglądem. naukowym jest determinizm, który uznaje przyczynowe uwarunkowanie zjawisk i liczy się z obiektywnymi prawami, rządzącymi rozwojem przyrody i społeczeństwa.

Zgodnie z zasadą determinizmu, zadanie psychologii rozwojowej polegać będzie nie tylko na opisie i rejestracji szeregu następujących po sobie zmian rozwojowych, lecz przede wszystkim na badaniu i wyjaśnianiu przyczynowego związ ku każdej nowej zmiany ze światem obiektywnym, na szukaniu praw obiektywnych, które rządzą rozwojem form odzwierciedlania rzeczywistości w mózgu dziecka i form jego działania w danej konkretnej rzeczywistości historycznej52. Tylko tak rozumiana nauka może spełnić swoje zadanie: umożliwić poznanie praw rozwojowych po to, by kształtować osobowość dziecka, by świadomie kierować procesem rozwoju, a nie tylko biernie dostosowywać się do niego.

Badając prawidłowość .rozwoju psychicznego i jego zależność od wymienionych przez nas czterech podstawowych czynników, musimy jednocześnie uwzględniać ogromne skomplikowanie i ciągłą zmienność warunków, od których ten rozwój zależy. Poszczególne czynniki, wyróżnione w całokształcie tych warunków jako specjalnie ważne, nie mogą być od siebie sztucznie odrywane i izolowane, ponieważ w rzeczywistości działają zawsze w ścisłym wzajemnym powiązaniu, warunkują się i modyfikują nawzajem, zmieniając swą rolę i znaczenie w zależności od pozostałych czynników i innych warunków.

Niedocenianie tej wzajemnej zależności czynników rozwojowych prowadzi do szeregu błędnych stanowisk, na które już wskazywaliśmy, mianowicie: do „biologizmu”, który przyjmuje mechaniczną i bezpośrednią zależność rozwoju psychicznego od czynników biologicznych i nie dostrzega historyczno-społecznego charakteru psychiki: do „socjologizmu”, który przyjmuje mechaniczne i bezpośrednie oddziaływanie niezmiennego środowiska społecznego, nie doceniając roli organizmu oraz świadomego i celowego działania samego dziecka i wychowawcy: wreszcie do „psycholo- gizmu”, który nie docenia- wpływu organizmu i środowiska. Do zagadnienia warunków i przyczyn rozwoju powrócimy jeszcze w następnym punkcie tego rozdziału.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.