Poszukujesz psychologa sportu lub pracy w Gdynii? Niesiemy pomoc w naszym gabinecie.

Typy potrzeb

Dotychczas dowiedzieliśmy się, jak Murray definiuje potrzebę, rozpatrywaliśmy podane przez niego kryteria ich identyfikacji oraz zapoznaliśmy się z typową listą potrzeb. Prócz tego ważne jest rozpatrzenie zasad rozróżnienia rozmaitych typów potrzeb. Po pierwsze, rozróżnia się potrzeby pierwotne i wtórne. Potrzeby pierwotne, czyli wiscerogeniczne, są związane z charakterystycznymi procesami organicznymi, a ich zaspokojenie zwykle pociąga za sobą zadowolenie fizyczne. Przykładowo można tu wymienić potrzeby: powietrza, wody, pokarmu, wydzielania mleka (laktacji), wydalania moczu, defekacji oraz potrzebę seksualną. Potrzeby wtórne, czyli psychogeniczne, przypuszczalnie wywodzą się z potrzeb pierwotnych, a charakteryzuje je brak specyficznych powiązań z określonymi procesami organicznymi lub zadowoleniem fizycznym. Przykładem tych potrzeb mogą być potrzeby nabywania, konstruowania, osiągnięć, uznania, pokazania się, dominacji, autonomii i uległości.

Po drugie, rozróżnia się potrzeby zewnętrzne (overt needs) i ukryte (covert needs), to jest potrzeby jawne i utajone. Chodzi tu o podkreślenie różnicy między tymi potrzebami, które można wyrażać w sposób mniej lub bardziej bezpośredni, a tymi, które są na ogół organiczne, hamowane lub wypierane. Można by powiedzieć, że potrzeby zewnętrzne wyrażają się na ogół w zachowaniu motorycznym, podczas gdy potrzeby ukryte należą zwykle do świata fantazji lub snów. Istnienie potrzeb ukrytych jest w dużej mierze wynikiem ukształtowania się zinternalizowanych struktur (superego), które określają, jakie postępowanie jest właściwe czy możliwe do zaakceptowania. Niektórych potrzeb nie można wyrażać swobodnie bez pogwałcenia konwencji lub norm przejętych od społeczeństwa za pośrednictwem rodziców i te właśnie potrzeby często funkcjonują na poziomie ukrytym.

Po trzecie, istnieją potrzeby skoncentrowane (focal needs) i potrzeby rozproszone (diffuse needs). Niektóre potrzeby są ściśle związane z ograniczonymi klasami obiektów środowiskowych, podczas gdy inne są tak zgeneralizowane, że mają zastosowanie w każdych niemal warunkach środowiskowych. Murray stwierdza, że z wyjątkiem jakiejś niezwykłej fiksacji potrzeba zawsze jest podatna na zmiany – zmieniają się zarówno obiekty, ku którym jest skierowana, jak i sposób podejścia do tych obiektów. Inaczej mówiąc: sfera zjawisk środowiskowych, których dotyczy dana potrzeba, może się rozszerzać lub zwężać, a działania instrumentalne związane z tą potrzebą mogą stawać się liczniejsze i bardziej intensywne lub mniej liczne i słabsze. Jeśli potrzeba jest mocno związana z jakimś nieodpowiednim obiektem, określa się ją jako Jiksację (fixation) i uważa zwykle za zjawisko patologiczne. Jak jednak wskazuje Murray, niezdolność do przejawiania trwałej preferencji wobec jakiegoś obiektu (przeskakiwanie z obiektu na obiekt), może być czymś równie patologicznym jak fiksacja.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.