Poszukujesz psychologa sportu lub pracy w Gdynii? Niesiemy pomoc w naszym gabinecie.

Koncentracja i odmienne stany świadomości

Koncentrując się medytujący ukierunkowuje swoją uwagę na pojedynczy przedmiot lub punkt ogniskowy. W trakcie dalszych ćwiczeń koncentracji medytujący usiłuje przekroczyć granice normalnej zdolności utrzymywania w świadomości pojedynczego obiektu. William James, po przeprowadzeniu prób utrzymania uwagi na jednej myśli, oświadczył, że „prawdopodobnie nikt nie jest w stanie w sposób ciągły utrzymywać swojej uwagi na przedmiocie, który się nie zmienia” (1961a, s. 421). Lecz właśnie to jest celem osoby prowadzącej medytację.

Koncentracja na niezdrowym elemencie, takim jak pożądanie, wprowadza niepokój i pobudzenie, co rozprasza umysł. Natomiast koncentracja na czynniku zdrowym ułatwia głębsze skoncentrowanie się. Gdy koncentracja się pogłębia, umysł medytującego zaczyna osiągać zrównoważenie, a elementy niezdrowe – w tym niepokój i rozproszenie uwagi – zostają stłumione. Dzięki większej praktyce, głównie przez ponowne zwracanie swej uwagi, gdy tylko jest ona rozproszona, na przedmiot koncentracji – medytujący może osiągnąć stan, w którym przeszkody w uzyskaniu koncentracji zostaną przełamane. Gdy jest to osiągnięte, zdolność koncentracji znacznie się zwiększa i umysł zostaje opanowany przez zespół czynników zdrowych, które stabilizują uwagę na przedmiocie medytacji. Elementy te obejmują ukierunkowaną i trwałą uwagę {vicara i vitakka), dzięki którym umysł zdolny jest do skupienia się na jednym obiekcie: uczucie ekstazy (piti): energię (viriya) i spokój (uphekha). Jednakże na tym etapie, określonym jako „wejście” w koncentrację, siła tych elementów ulega fluktuacji.

W trakcie dalszej koncentracji na jednym przedmiocie fluktuacja przechodzi w stabilność i medytujący doświadcza pełnego oderwania się od zwykłej świadomości. Taki odmienny stan świadomości nazywa się jhana (według innej buddyjskiej i hinduskiej tradycji – samadhi). W stanie jhana ustaje normalna percepcja i myślenie. W pierwszym etapie jhany medytujący pozostaje całkowicie skupiony na jednym przedmiocie, tak że umysł wydaje się całkowicie stopiony z przedmiotem. Temu poczuciu stopienia z przedmiotem towarzyszy niezwykłe poczucie szczęścia i uniesienia, a także zniknięcie wszystkich innych myśli i uczuć.

Poza tym pierwszym stadium jhany istnieje siedem dalszych stadiów charakteryzujących się coraz intensywniejszym ukierunkowaniem uwagi i bardziej subtelnymi formami szczęśliwości. W wyższych stadiach jhany zamiast poczucia szczęścia medytujący doświadcza silnego spokoju. W wyniku przeżycia jhany występuje stan, w którym elementy niezdrowe zostają zahamowane, a zaczynają dominować elementy zdrowe. Im głębsza jest jhana, tym skuteczniej zachodzi usuwanie elementów niezdrowych z umysłu medytującego. Kiedy skutki osiągnięcia jhany znikną, elementy niezdrowe powracają i mogą znów zdominować umysł medytującego. Podobnie jak w odniesieniu do wielu innych doznań stanów odmiennej świadomości, efekty jhany cofają się i umysł jednostki powraca do starych nawyków.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.