Poszukujesz psychologa sportu lub pracy w Gdynii? Niesiemy pomoc w naszym gabinecie.

F. C. Bartlett i jego praca

Przypomnienie nie polega na wiernym odtworzeniu dawnych treści, lecz jest procesem aktywnym. A zniekształcenie materiału zapamiętanego zachodzi nawet w przypadku wyobrażeń ejdetycznych, o czym wspomniano poprzednio.

Dobrze wiadomo, że z biegiem czasu wspomnienia bledną, szczegóły zacierają się i w pamięci pozostają niedokładne obrazy: przedmiotów, ludzi, własnego zachowania. Wypadają też z pamięci niektóre fragmenty przyswojonych tekstów. Te zmiany nie polegają jednak tylko na ubożeniu zapamiętanych treści.

Zagadnieniem tu poruszonym zajmował się wybitny psycholog angielski F. C. Bartlett, autor głośnej pracy o przypominaniu (1932). Już jednak wcześniej eksperymentalne badania nad przekształcaniem treści reprodukowanych przeprowadził E. Abra- mowski, którego „Badania doświadczalne nad pamięcią” (zwł. tom II, 1911) omówił obszernie A. Lewicki (1950, s. 25-35, 79-83 i in.) wydobywając twórcze wartości poglądów Abra- mowskiego. Wiele doświadczeń wykonanych przezeń, głównie w Genewie i w Brukseli, dotyczyło nieuświadamianej funkcji pamięci określonej przez Abramowskiego jako kryptomnezja lub pamięć utajona. Abramowski prowadził m. in. szczegółowe badania nad zmianami, jakie zachodzą w treści odtwarzanej, wkrótce po ekspozycji rysunków oraz po tygodniowej przerwie. Wyniki tych badań doprowadziły Abramówskiego do wniosku, że niedokładności reprodukcji polegają na braku szczegółów i na zniekształceniu spowodowanym dodaniem nowych elementów, które nie występowały w oryginale. Każdy z tych dwóch rodzajów deformacji występuje, w poszczególnych przypadkach, z różnym nasileniem i może dominować: np. mogą przeważać zmiany o cechach zniekształcenia w ścisłym rozumieniu tego określenia nad zubożeniem. Zubożenie treści odtwarzanej – jeżeli jest nieznaczne – wyraża się w odzwierciedleniu rysunku w sposób zbyt ogólnikowy. Badany pamięta, że w określonym miejscu obrazka była postać kobiety, ale nie może odtworzyć jej wyglądu. Rozleglejsze wypadnięcie szczegółów łączy się nieraz z poczuciem, że na rysunku, w tym a tym miejscu, był np. „ktoś”, jakaś osoba. Jest to więc odtworzenie o cechach „nieokreśloności”, Następny, stopień zaburzenia polega na ,,czuciu braku”: badany jest przeświadczony, że nie pamięta całości, że np. obok stołu coś się znajdowało, ale luki tej nie może wypełnić. Jeżeli obserwowane szczegóły zostały całkowicie pominięte przy reprodukcji, i to bez poczucia braku, Abramowski mówi o zapomnieniach. Zniekształcenia reprodukcji, w ścisłym znaczeniu, to przede wszystkim deformacje spowodowane dodaniem rysów zmieniających pierwotną treść. Na przykład, w wyobrażeniu odtwórczym występuje postać mężczyzny, natomiast eksponowany rysunek lub jego fragment przedstawia kobietę. Tego rodzaju zniekształcenie materiału zapamiętanego bywa nazywane złudzeniem pamięciowym i tak je nazywał Abramowski. W innych jeszcze przypadkach pojawia się element fantastyczny, tj. zupełnie nowy szczegół, który wniknął w treść wyobrażenia odtwórczego. Przypominając sobie uprzednio oglądany rysunek badany odtwarza w wyobraźni meble narysowane na obrazku i „widzi”, m. in. kanapę a na niej. siedzącą kobietę, mimo że rysunek-przedstawiał kanapę pustą. Są to ,,omamy pamięciowezgodnie z określeniem, jakim posłużył się Abra- mowski.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.